Alergie są wynikiem nadwrażliwości organizmu osoby uczulonej. U zdrowego człowieka reakcję obronną wywołują tylko czynniki agresywne, np. bakterie chorobotwórcze. Organizm człowieka alergią reaguje na wiele czynników, które nie uczulają innych. Do patologicznej reakcji obronnej dochodzi w wyniku kontaktu ze zwykłym jedzeniem, pyłkami roślin, drobinkami kurzu, sierścią zwierząt i innymi czynnikami.
Najwięcej dolegliwości odnotowuje się w krajach uprzemysłowionych. Zanieczyszczenie środowiska wzmaga naszą wrażliwość na działanie alergenów, a i one same stają się bardzo agresywne.
Jest kilka mechanizmów powstawania reakcji alergicznych i są one bardzo skomplikowane. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że jeżeli któryś z czynników wywołujących alergię dostanie się do organizmu osoby uczulonej, to w tzw. komórkach tucznych, umiejscowionych pod skórą, na błonach śluzowych i w innych narządach dochodzi do wyzwolenia się substancji odpowiedzialnych za reakcje alergiczne (głównie histaminy).
Zmiany powodowane przez alergię mają charakter zapalny. Przewlekłe zapalenie alergiczne może dotyczyć układu oddechowego, skóry, spojówek oczu, przewodu pokarmowego.
Uczulenia najczęściej zdarzają się w dzieciństwie. Organizm małych dzieci ma jeszcze nie całkiem wykształcone mechanizmy chroniące go przed niekorzystnym wpływem środowiska zewnętrznego. Dlatego u dzieci reakcje alergiczne są bardzo silne, bywa nawet, że zagrażają życiu. Lekceważenie uczuleń u dzieci może prowadzić do rozwoju astmy, powodującej często nieodwracalne zmiany w układzie oddechowym.
Większość alergii rozwija się u osób obciążonych tzw. skazą atopową (atopią), czyli wrodzoną skłonnością do uczuleń. Defekt ten jest przekazywany z pokolenia na pokolenie. Nie zawsze dziedziczy się uczulenie na konkretny czynnik, zawsze natomiast skłonność do alergii. Nigdy nie wiadomo, kiedy i na jaki alergen dziecko zareaguje. Dlatego aby zapobiec rozwojowi uczulenia u dziecka z atopią, trzeba je od małego chronić przed działaniem wszelkich czynników uczulających. Niestety, nie zawsze się to udaje.
Czynniki uczulające nazywamy alergenami. Dzielą się one na:
- pokarmowe i wziewne,
- kontaktowe i infekcyjne; alergia kontaktowa i infekcyjna dokucza często ludziom nie obciążonym skazą atopową.
Jakie objawy powinny zaniepokoić matkę malutkiego dziecka? Najwcześniej, bo już w 1 - 3 miesiącu życia, może dać znać o sobie alergia na pokarmy. Dotknięte nią dziecko jest niespokojne, płaczliwe, cierpi na wzdęcia, bóle brzucha, kolkę. Miewa też luźne stolce, nie strawione, ze śluzem, czasem krwią. Niemal równolegle mogą wystąpić zmiany na skórze, np. zaczerwienienia policzków (wyglądają jak lakierowane), łuszcząca się skóra na ciemiączku, drobnogrudkowa wysypka lub pęcherzyki wypełnione płynem, rozlewające się i tworzące strup. Nieco później, w końcu drugiego półrocza, mogą też wystąpić związane z alergią objawy ze strony układu oddechowego: zatkany nosek, sapka oraz świszczący oddech, duszności, męczący, napadowy kaszel w nocy lub nad ranem. Są one szczególnie niepokojące, jeśli pojawią się bez objawów infekcji u malca na pozór zdrowego.
U dzieci starszych, 6 - 7 letnich, mogą rozwijać się typowe objawy astmy, katar sienny lub zmiany skórne (np. ostra pokrzywka). To przechodzenie jednej alergii w drugą nazywa się nawet „marszem alergicznym” - dziecko wyrasta z jednego uczulenia, proces alergiczny zaczyna kolejno obejmować inne narządy.
Leczenie najlepiej zacząć od pediatry stale opiekującego się dzieckiem. Jeśli będzie on miał trudności z postawieniem diagnozy i leczeniem, skieruje dziecko do specjalisty. Po właściwym rozpoznaniu i zaplanowaniu leczenia przez alergologa dziecko może wrócić pod opiekę pediatry. Wystarczy, jeśli potem alergolog zobaczy je kilka razy w roku.
Jakie mogą być konsekwencje nieleczonej alergii lub błędnie postawionej diagnozy? Niestety, zdarza się, że przez dłuższy czas alergia u dziecka nie zostaje rozpoznana, gdyż przebieg choroby przypomina nawracające przeziębienia czy bakteryjne lub wirusowe zapalenia oskrzeli. Dzieci są nieraz całymi latami leczone antybiotykami, podczas gdy powinny dostawać leki przeciwuczuleniowe i rozkurczające oskrzela. W zasadzie każda nieleczona postać alergii ułatwia rozwój astmy. U dzieci ze skazą atopową może ona zaatakować po każdej infekcji wirusowej.
Astma jest najczęściej występującą chorobą przewlekłą dzieci w wieku szkolnym. Jeśli jest nieodpowiednio leczona, prowadzi do nieodwracalnych zmian w układzie oddechowym dziecka, powodując, że w dorosłe życie wkracza ono jako inwalida; nierzadko choroba ta zagraża też życiu.
dr Danuta Chmielewska-Szewczyk 
Wczytywanie danych...
Alergie
