Reakcje alergiczne związane z używaniem kosmetyków oraz powszechność ich występowania, stały się poważnym problemem dzisiejszych czasów. Kosmetyki, jak wszystkie zdobycze cywilizacji, przyniosły wiele dobrego, ale również pokazały swoje negatywne strony. Obecnie szacuje się, że alergia na kosmetyki dotyczy przynajmniej 10% ludności.

Objawy uczulenia dotyczą zazwyczaj najbardziej wrażliwych okolic twarzy, takich jak skóra powiek górnych i dolnych, skóra wokół czerwieni wargowej, a także doły pachowe. Pierwszym objawem uczulenia na krem stosowany na twarz jest uczucie pieczenia skóry powiek, niewielki obrzęk tej okolicy i łzawienie. Dzieje się tak pomimo, że krem nie został nałożony na tę część twarzy. Zazwyczaj dopiero po kilku dniach stosowania pojawiają się większe zmiany zapalne całej twarzy.

Osoby dotknięte alergią nie kojarzą jej z danym preparatem, niejednokrotnie używanym od dłuższego czasu. Dzieje się tak dlatego, że do wywołania zmian skórnych nie dochodzi podczas pierwszego kontaktu z kosmetykiem. Najczęściej reakcja alergiczna występuje na skutek wcześniejszego stosowania innych preparatów o podobnym składzie chemicznym. Jest to tak zwane zjawisko alergii pseudokrzyżowej, czyli występowania jednego składnika w wielu produktach kosmetycznych (np. aloes).

Powstanie oraz nasilenie zmian alergicznych zależą od:

1. Miejsca aplikacji (najbardziej wrażliwa jest skóra powiek, okolice czerwieni wargowej oraz doły pachowe).

2. Stan skóry, na którą stosowany jest kosmetyk (skóra podrażniona lub uszkodzona ma zaburzoną naturalną barierę ochronną, w związku z tym alergen doskonale penetruje głębsze warstwy naskórka, wywołując reakcje uczuleniowe. Ten temat doskonale znany jest mężczyznom, używającym silne wody po goleniu na podrażnioną skórę brody.

3. Siła oraz ilość substancji alergicznej (najsilniejsze są kosmetyki zapachowe o skomplikowanym składzie chemicznym).

4. Powszechność stosowania danego kosmetyku (osoby ze skłonnościami do reakcji uczuleniowych powinny wybierać rzadziej stosowane kosmetyki hypoalergiczne).

Innym problemem jest zjawisko tzw. fotoalergii, polegającej na wystąpieniu reakcji alergicznej na dany kosmetyk pod wpływem słońca. Pamiętajmy o używaniu bezzapachowych kosmetyków hypoalergicznych o nieskomplikowanym składzie chemicznym podczas zażywania kąpieli słonecznych.

Według producenta kosmetyki hypoalergiczne (dla skóry wrażliwej) to takie produkty, które wywołują mniej reakcji alergicznych niż inne, podobne preparaty, produkowane przez daną firmę. Nie ma żadnych ogólnokrajowych reguł, określających ten termin. Nie ma też obowiązku drukowania składu kosmetyku. Pamiętajmy więc, że nie ma na rynku preparatu, o którym można powiedzieć, że nie wywoła reakcji alergicznej. Nadal dość często spotykana jest alergia na parafenylodwuaminę. Substancja ta zawarta jest w ciemnych farbach do włosów, hennie, ciemnym tuszu do rzęs. U osób stosujących te produkty może wystąpić wyprysk kontaktowy w miejscu ich stosowania w postaci silnego zaczerwienienia, obrzęku i świądu.

W wypadku farby do włosów do zmian chorobowych najprawdopodobniej dojdzie na czole, szyi, na bocznych częściach twarzy oraz w postaci obrzęku powiek, gdyż skóra owłosiona głowy nie ulega uczuleniom.

Podsumowując, osoby, które stwierdziły u siebie reakcje alergiczne na kosmetyki pielęgnujące powinny:

• jak najszybciej zgłosić się do lekarza dermatologa, gdyż odpowiednie badanie i wywiad pozwolą na potwierdzenie lub wykluczenia alergii kontaktowej,
• zaopatrywać się w produkty hypoalergiczne o prostym składzie chemicznym,
• starać się dotykać kosmetyku zawsze czystymi rękoma, nie zostawiać preparatu otwartego w ciepłym i nasłonecznionym miejscu, gdyż wszystko to może prowadzić do zainfekowania kosmetyku, co może bardzo skomplikować skórne reakcje alergiczne.

Nie należy leczyć się samemu, gdyż źle rozpoznane i leczone schorzenie może skomplikować obraz choroby oraz przedłużyć leczenie pacjenta.