Podwyższone stężenie cholesterolu jest jednym z najistotniejszych czynników ryzyka choroby wieńcowej. Wiele bardzo przekonywujących badań prowadzonych na całym świecie pokazało, że wysokie stężenia cholesterolu, zwłaszcza jego frakcji LDL (promiażdżycowa) i niskie stężenie HDL (ochronna, przeciwmiażdżycowa) wiążą się z wysokim ryzykiem choroby naczyń wieńcowym, w tym także zawału serca. Okazało się dodatkowo, że jeśli zastosujemy skuteczne metody walki z cholesterolem, to ryzyko obniża się znacząco.
Proces miażdżycowy jest zjawiskiem wielce skomplikowanym. Polega on w największym uproszczeniu na odkładaniu się związków cholesterolu w ścianie naczyniowej, co w konsekwencji doprowadza do zwężenia, a w skrajnych przypadkach do zamknięcia światła tętnicy. Jeśli dotyczy to tętnicy wieńcowej, dochodzi do niedokrwienia lub zawału serca. W związku z takim spojrzeniem, to właśnie podwyższony poziom cholesterolu jest powszechnie identyfikowany jako najistotniejszy czynnik ryzyka miażdżycy.
Ważne jest, aby skutecznie identyfikować osoby z tak manifestującym się ryzykiem. Możliwość wykonania oznaczeń jest dziś powszechna, wobec tego należy propagować konieczność oznaczenia u wszystkich osób niezależnie od płci, powyżej 20-25 roku życia. Ułatwi to identyfikację hipercholesterolemii, a w przypadku rozpoznania zachęci do bardziej precyzyjnych badań (ocena frakcji, innych czynników ryzyka). Problem ten jest szczególnie istotny w grupach wyższego zagrożenia (wywiad rodzinny, inne czynniki ryzyka, płeć męska, wiek powyżej 40 lat, wczesna menopauza). W Polsce jest to problem szczególnie ważny z wielu powodów. Po pierwsze mamy ciągle do czynienia z epidemią chorób układu krążenia, po drugie znajomość czynników ryzyka jest ciągle niedostateczna, wreszcie, co najważniejsze, jak wynika z badań, ponad 70% dorosłych Polaków ma nieprawidłowe wartości cholesterolu.
Jakie są zatem normy. Jest to wbrew pozorom problem również skomplikowany. Możemy mówić o tak zwanych należnych, czyli pożądanych wartościach, które zależą od oceny ryzyka u konkretnego pacjenta. Nie wdając się w szczegóły (te trzeba omówić z lekarzem w czasie wizyty) należy stwierdzić, że:
- całkowity cholesterol
- nie powinien przekraczać wartości 200 mg% (5,2 mmol/l),
- cholesterol HDL
- powinien być wyższy niż 35 mg% (0,9 mmol/l),
- trójglicerydy
- powinny być niższe niż 200 mg% (2,3 mmol/l).
Co robić, aby osiągnąć te cele. Zasadniczym sposobem leczenia jest leczenie dietetyczne. Polega ono przede wszystkim na ograniczeniu ilości kalorii w diecie (walka z nadwagą) i zmianie struktury spożycia. W diecie powinny dominować węglowodany (warzywa i owoce, których praktycznie nie musimy ograniczać), tłuszcze zwierzęce należy w sposób zdecydowany ograniczyć, zastępując je tłuszczami roślinnymi (oleje i oliwa do smażenia, margaryny miękkie do smarowania). W ?wojnie masła z margaryną? zwycięzca jest znany. Tłuszcze roślinne nie tylko nie podnoszą stężenia cholesterolu, ale dobrane w sposób odpowiedni mogą go nawet obniżyć, dodatkowo korzystnie wpływają na układ krzepnięcia (dodatkowo zmniejsza to ryzyko miażdżycy).
Kolejnym elementem diety jest ograniczenie spożycia mięsa, zwłaszcza czerwonego. Powinno wybierać się chude mięso drobiu i ryby, wędliny należy spożywać jak najrzadziej. Nabiał, który jest ważnym źródłem wapnia i białka powinien być chudy (chude mleko, jogurty i sery są pełnowartościowym posiłkiem).
Ważnym elementem diety powinny być płatki, kasze, makarony i pieczywo ciemne, jako ważne źródło błonnika i witamin.
Nie ma skutecznego leczenia hipercholesterolemii bez diety. Leczenie farmakologiczne, które czasem, zwłaszcza u pacjenta po zawale musi być prowadzone przez lekarza. Warto podkreślić, że w Polsce dostępne są wszystkie nowoczesne leki stosowane w leczeniu hiperlipidemii. Barierą do ich stosowania mogą być względy ekonomiczne. Ale warto wydać na nie pieniądze zaoszczędzone przy ograniczeniu ilości kalorii spożywanych codziennie.
Na koniec warto podkreślić, że ważnym elementem leczenia jest zwiększenie aktywności ruchowej. Na pewno lepiej wydać pieniądze na nowy rower niż na nowy telewizor.
Artur Mamcarz 
Wczytywanie danych...
Hiperlipidemia - podstawowe wiadomości
