Spoczynkowa częstość rytmu serca mieści się w granicach 60-100/min. Wyraźnie niższe częstości rytmu zatokowego (bradykardię) spotyka się u młodych osób, szczególnie u wytrenowanych fizycznie. Spoczynkowa częstość rytmu serca może u nich spadać nawet do 45/min. Tachykardia to częstość pracy serca powyżej 100/min. Odczuwamy ją zawsze po nagłym wysiłku fizycznym. U osób zdrowych obserwuje się wyraźną zmienność dobową częstości akcji serca, z najniższą częstością przed rannym przebudzeniem, po którym następuje wyraźne przyspieszenie rytmu. Idealnie miarowa czynność serca jest zjawiskiem nieprawidłowym i zdarza się w stanach patologicznych lub przy przyjmowaniu leków.

Częstość rytmu naszego serca reguluje wiele czynników:

• napięcie układu współczulnego (nerwowego)
• stężenia hormonów
• poziom elektrolitów.

Przy wystąpieniu zaburzeń rytmu musimy brać pod uwagę czynniki zewnętrzne takie jak:

• kofeina (nadużywanie herbaty lub kawy),
• palenie tytoniu
• alkohol
• stres emocjonalny
• zmęczenie
• zaburzenia metaboliczne: zmiany stężenia elektrolitów (potasu-K, magnezu-Mg, wapnia-Ca)
• choroby gorączkowe
• nadczynność tarczycy
• guz chromochłonny
• niedotlenienie krwi
• kwasica metaboliczna
• działanie leków kardiotoksycznych (np.: sympatykomimetyki, L-dopa, trójcykliczne przeciwdepresyjne, adriamycyna).

Są to wszystko czynniki wpływające na zdrowe serce, natomiast zaburzenia rytmu mogą występować również:

• w chorobie niedokrwiennej serca
• wadach wrodzonych i nabytych serca
• zapaleniu mięśnia serca i osierdzia oraz
• po zabiegach kardiochirurgicznych.

Zaburzenia rytmu serca zarówno łagodne (sporadyczne bicia, kołatania serca), jak i wywołujące zaburzenia hemodynamiczne (zasłabnięcia, omdlenia) powinny być rozpoznane, aby wyjaśnić ich przyczynę i złagodzić związane z nimi uczucie niepokoju. Najczęściej występują łagodne, nadkomorowe zaburzenia rytmu (tachykardia zatokowa, tachyarytmie nadkomorowe) często związane z przemęczeniem, przewlekłym stresem, zaburzeniami elektrolitowymi, czy nadczynnością tarczycy lub gorączką.

Dokładny wywiad dostarcza wystarczających informacji dla ustalenia rozpoznania wstępnego. Standardowe badanie EKG wykonujemy dla potwierdzenia występującej w czasie badania arytmii.

24-godzinne monitorowanie EKG (metodą Holtera) jest najlepszą metodą zbierania danych o napadowych zaburzeniach rytmu, a jego wartość zwiększa możliwość konfrontacji danych z objawami odczuwanymi przez chorego w czasie rejestracji. Dla znalezienia przyczyny zaburzeń rytmu często należy wykonać badanie echokardiograficzne oceniające budowę i funkcję serca oraz podstawowe badania krwi oceniające wpływ czynników metabolicznych.

Sporadycznie występują zaburzenia rytmu powodujące upośledzenie przepływu krwi- są to zwykle utrwalone rzadkoskurcze lub częstoskurcze mogące zagrażać życiu. Towarzyszą im zawroty głowy i utraty przytomności- takie zaburzenia rytmu wymagają pilnej interwencji i często hospitalizacji.

Większość zaburzeń rytmu odczuwanych jako kołatania serca nie powoduje innych dolegliwości ani zaburzeń hemodynamicznych i nie obciąża rokowania. Świadomość ich występowania może wywołać u pacjenta znaczne poczucie lęku- w takich przypadkach uspokojenie przez lekarza i przekonanie o braku niebezpieczeństwa jest ważnym środkiem leczniczym. Jednak u części pacjentów pozostaje poczucie choroby. Często może im pomóc zmiana trybu życia, czasami można wykryć czynnik wyzwalający- kawa, alkohol, stres, itp. i dążyć do jego wyeliminowania.

wymagają leczenia specjalistycznego, w większości podawania leków antyarytmicznych.

Nie ma tu uniwersalnego, skutecznego środka, dobór leku jest trudny, często dokonuje się go metodą prób i błędów w warunkach szpitalnych.

Podsumowując: nasze serce jest wspaniałym narządem reagującym zmiennym rytmem na bardzo dużo czynników zewnętrznych i metabolicznych. Najlepiej, gdy czujemy jego pracę pod wpływem pozytywnych emocji. Jeśli jednak coś nas niepokoi warto zapytać lekarza nawet tylko dla własnego uspokojenia.