Wersja do druku   Strona główna

Otyłość jest szeroko rozpowszechnioną, przewlekłą chorobą o ciągle wzrastającym ryzyku występowania i stanowiącą poważny problem społeczny, ekonomiczny i zdrowotny. Rozwój gospodarczy, społeczny, poprawa warunków socjalno-bytowych i spożywanie wysoko-energetycznych posiłków z nadmierną zawartością węglowodanów i tłuszczów zwierzęcych, ograniczanie wysiłku fizycznego itp. prowadzą do wzrostu liczby osób z nadwagą i otyłością. Otyłość zaliczana jest obecnie do chorób cywilizacyjnych.

W krajach rozwiniętych 35% osób ma nadwagę (Body Mass Index - BMI 25-30 kg/m²) lub jest otyłych (BMI powyżej 30 kg/m²). Odsetki te wzrastają do 50% u osób powyżej 50 roku życia. W Polsce nie opublikowano dotychczas wyników badań epidemiologicznych na temat częstości występowania otyłości, ale z badania „Eksperyment Polski” wynika, że w latach 1973/74 u mężczyzn w wieku 40-59 lat nadwaga występowała u 15-20%, a w Warszawie w roku 1993 u mężczyzn w wieku 35-64 lata już u 45,3%, a otyłość u ponad 22%.

Otyłość - nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej - ocenia się w różny sposób. Najczęściej posługujemy się wskaźnikiem masy ciała (BMI). Oblicza się go według wzoru:

                     masa ciała (kg)

            BMI = ______________

                      wzrost ² (m²)

Prawidłowe wartości wskaźnika wynoszą 19 - 25:

Wartości 26-30 świadczą o nadwadze, a powyżej 30 o otyłości.

Innym miarodajnym wykładnikiem otyłości jest wskaźnik wyrażający stosunek obwodu talii do obwodu bioder (WHR - Waist to Hip Ratio). Prawidłowe wartości WHR dla kobiet wynoszą poniżej 0,83, a dla mężczyzn poniżej 0,95. Wskaźnik ten pozwala ponadto na ocenę rozmieszczenia tkanki tłuszczowej w organiźmie i podział osób otyłych na dwie grupy:

Otyłość androidalna stwarza większe zagrożenie zdrowia w porównaniu z otyłością gynoidalną. Badania oceniające rozmieszczenie tkanki tłuszczowej za pomocą tomografii komputerowej wykazały, że jej ilość w jamie brzusznej, tzw. tłuszcz trzewny, ściśle koreluje z zaburzeniami przemiany materii obserwowanymi w nadwadze typu androidalnego. Nadmiar tkanki tłuszczowej zwiększa ryzyko powikłań metabolicznych.

W literaturze medycznej znany jest zespół polimetaboliczny X, który kojarzy się nie tylko z otyłością, ale i nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami gospodarki tłuszczowej (podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego i triglicerydów, obniżone stężenie cholesterolu frakcji HDL) oraz nasilonym rozwojem miażdzycy.

Otyłość jest istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju wielu schorzeń, między innymi chorób układu krążenia, w tym choroby niedokrwiennej serca i nadciśnienia tętniczego, cukrzycy oraz zaburzeń gospodarki lipidowej (hiperlipidemii). Udowodniono, że u otyłych kobiet ryzyko zgonu z powodu chorób układu krążenia jest 5-krotnie większe i że redukcja masy ciała znacznie zmniejsza ryzyka wystąpienia cukrzycy. Otyłość zwiększa także ryzyko rozwoju kamicy pęcherzyka żółciowego, choroby zwyrodnieniowej stawów, zespołu snu z bezdechem itp, oraz jest jedną ze składowych zespołu polimetabolicznego.

Wielu ekspertów uważa, że celem leczenia otyłości jest uzyskanie takiej redukcji masy ciała, którą pacjent jest w stanie utrzymać przez długi okres (tzw. rozsądna masa ciała). Zwykle sprowadza się to do zmiany dotychczasowego stylu życia i sposobu żywienia, a jeżeli metody te zawodzą, można zastosować leczenie farmakologiczne. Leczenie chirurgiczne zarezerwowane jest głównie dla otyłości olbrzymiej. Zmniejszenie masy ciała o 5?10% wyraźnie poprawia profil czynników ryzyka chorób układu krążenia i cukrzycy.

dr Danuta Janeczko

  Początek strony   Wersja do druku   Strona główna