Otyłość można potraktować jako swojego rodzaju uzależnienie, wewnętrzny przymus jedzenia, negatywnie wpływający na jakość życia. Zdarza się, że otyłość stać się może pewnego rodzaju sposobem na życie-wymówką dla odniesionych porażek i niepowodzeń, a jedzenie pocieszeniem, nagrodą, odreagowaniem smutku, złości czy też sposobem na nudę. Ludzie otyli przejawiają złudną nadzieję, że wszystko w ich życiu ułoży się, jeśli schudną. Niekiedy otyłość jest potrzebna partnerowi po to, aby czuć się pewniej przy osobie mniej atrakcyjnej.

Duży wpływ na nadmierne przybieranie na wadze ma okres dzieciństwa. Wszyscy rodzice pragną, aby ich pociecha była silna i zdrowa. Stosują wtedy wiele metod, mających na celu zachęcenie dziecka do jedzenia, bardzo często ponad jego rzeczywiste poczucie łaknienia. Już wtedy kształtują się wzorce i zachowania żywieniowe, które utrwalają się w psychice.

Spożywanie posiłków, niezależnie od poczucia głodu doprowadzać może do trwałych zaburzeń w ośrodku nerwowym odpowiadającym za apetyt. Zaburzenia te wywołują często u osób otyłych pobudliwość, stany depresyjne, niepokój, napięcie, które „łagodzone” są nadmiernym spożywaniem pokarmów.

Zdarza się, że spożywanie posiłków bywa wywołane przypadkowymi czynnikami emocjonalnymi np. wyobrażenie o jedzeniu, jego aromat, czy wygląd. Reakcje takie są bardzo silne i szybkie i nie mają w rzeczywistości nic wspólnego z aktualnymi potrzebami organizmu. Ludzie otyli charakteryzują się nadmierną wrażliwością na bodźce smakowe i wzrokowe, co prowadzi do utraty kontroli nad ilością przyjmowanego jedzenia. Osoby takie zjadają tym więcej, im więcej smakołyków znajduje się wokół nich, ze szczególnym upodobaniem do potraw tłustych i słodkich.

Większość osób otyłych w obawie przed społecznym odrzuceniem poszukuje szybkich, „cudownych” rozwiązań problemu nadmiernej masy ciała - szczególnie diet o bardzo surowych ograniczeniach. Stosowanie takich metod doprowadzić może oprócz wycieńczenia i wyniszczenia organizmu do silnych reakcji psychicznych, które na zasadzie sprężenia zwrotnego wywołują myśli o jedzeniu i prowadzą do ponownego objadania się- prowadzi to do błędnego koła, w którym przeplatające się sukcesy i porażki jak również iluzoryczne dążenia do nieosiągalnego celu powodują silną frustrację, obniżoną samoocenę, poczucie winy.

Można zatem stwierdzić, że zaburzenia w sferze psychicznej są ważnym czynnikiem wpływającym na powstawanie otyłości. Ukazanie roli czynników psychicznych w rozwoju otyłości wpłynęło na to, że problem ten przestał być jedynie obiektem zainteresowania dietetyków i lekarzy. Obecnie bardzo często korzysta się z psychoterapii do modyfikacji zachowań żywieniowych, co prowadzi do uzyskania trwalszych efektów w procesie redukowania masy ciała i zapobiega przedwczesnej rezygnacji z kuracji. Należy jednak podkreślić, że dla uzyskania konkretnych efektów nie wystarczy jedynie pomoc psychologa. Osoba zdecydowana na podjęcie kuracji powinna uzyskać akceptację i zrozumienie ze strony najbliższych -wsparcie emocjonalne ze strony otoczenia jest bardzo ważne. Z drugiej strony zmuszanie osoby z nadwagą do poddania się kuracji nie przynosi trwałych rezultatów- decyzję o przystąpieniu do kuracji powinna podjąć osoba bezpośrednio zainteresowana przy silnym wsparciu udzielanym przez otoczenie i konsekwentnie dążyć do realizacji postawionego sobie celu.

Oto kilka prostych metod, stosowanie których może pomóc w walce z błędnymi zachowaniami żywieniowymi i ich konsekwencją:

• Nagrody- wyniki odchudzania należy stosować jako podstawę do nagradzania siebie. Powinno się zaplanować szczególne nagrody związane z określonymi rodzajami zachowań, osoba odchudzająca się powinna domagać się komplementów i nagród za osiągnięcia ze strony najbliższych.

Przytoczone powyżej proste techniki psychologiczne mogą pomóc w kontroli zachowań i eliminacji błędnych przyzwyczajeń żywieniowych. Pamiętać jednak należy, że jest to tylko część programu terapeutycznego, któremu poddana powinna być osoba z nadwagą lub otyłością. Niezbędna jest przede wszystkim edukacja w zakresie żywienia, dietetyki, zasad przygotowywania posiłków, jak również dobrana aktywność fizyczna, bez której najlepsze diety, psycho- i farmakoterapie nie mają znaczenia.